Lees hier een recensie uit het Reformatorisch dagblad van 10 maart jl.:
De naïviteit voorbij
tekst Jakko Gunst
Ze schudde haar opvoeding in een christelijk georiënteerd gezin van zich af, werkte zich op tot directeur van een abortuskliniek, maar koos na een gewetensconflict toch voor de prolifebeweging. Bij nader inzien vindt de Amerikaanse Abby Brannam-Johnson zichzelf
vooral naïef, zo valt te lezen in haar autobiografie, deze week gepresenteerd in een Nederlandstalige editie “Ongepland”.’
Boek Abby, heet de button waarmee belangstellen den Brannam-Johnson via haar site kunnen inboeken voor een optreden annex boekpresentatie. Gegadigden vanuit Nederland zullen er dezer maanden overigens tevergeefs op klikken. Vanwege een zwangerschap, die anders dan twee voorgaande keren ditmaal zeker niet in een door haar zelf gekozen abortus zal eindigen, blijft Brannam-Johnson, die ervoor kiest als auteursnaam haar meisjesnaam aan te houden, in Amerika. Wel is ze in de gelegenheid haar boek per mail nader toe te lichten, zo laat haar zaakwaarneemster weten. Zo kan ze bijvoorbeeld ingaan op
de vraag wat nu de belangrijkste boodschap is van haar verhaal. Johnson is duidelijk blijven zitten met het gevoel te zijn misleid, toen ze al rondlopend op een banenbeurs een studentenbaantje accepteerde bij Planned Parenthood; een grote internationale non-profitorganisatie op het terrein van hulpverlening rond zwangerschap en geboorte, en wereldwijd, ook in Amerika, eigenaar van talloze abortuskliniekcen. ,,De vertegenwoordigers van de Organisatie die ik op de banenbeurs trof, waren op en top geïnstrueerd. Ze wisten exact hoe ze de manier van werken van Planned Parenthood moesten verwoorden. Abortus omschreven ze als het sluitstuk van de hulpverlening, een fractie van hun totaalpakket. Ik wist op dat moment niets van ze af en was meteen verkocht.” Hoe de inkapseling in de Planned Parenthoodfilosofie verliep en hoe ze zich gevangen hield in haar eigen naïeve optimisme zet Johnson in “Ongepland” stap voor stap uiteen. Jarenlang kan Johnson zichzelf en haar bezorgde ouders wijs maken dat ze bij Planned Parenthood werkt omdat ze via voorlichting en preventie juist abortussen wil voorkomen. De vraag hoe ze moet aankijken tegen de duizenden abortussen die om wat voor reden dan ook niet vermijdbaar bleken te zijn, stopt ze weg. Verder prijst ze zich gelukkig met de gedachte dat Planned Parenthood in haar omgeving geen klinieken runt waar abortussen na de zestiende zwanger schapsweek worden uitgevoerd. De opluchting daarover wordt evenwel ruw verstoord als Planned Parenthood in de rode cijfers dreigt te duiken. Het management grijpt in: meer inkomsten uit abortussen graag. Er circuleren concrete plannen voor een nieuwe kliniek in het district waar Johnson werkt; een kliniek speciaal voor late abortussen.
Johnson, inmiddels directeur in een van de klinieken van Planned Parenthood, verliest haar vertrouwen in de drijfveren van de organisatie, botst met superieuren, krijgt een formele reprimande wegens disloyaliteit en raakt uit balans. Doorslaggevend voor haar vertrek is een ongeplande gebeurtenis: ze moet een afwezige collega vervangen en onverwacht assisteren bij een abortus.
Deze ervaring, beschreven met ijzingwekkend oog voor detail, is de druppel: Johnson ontvlucht de kliniek en wordt door haar oude werkgever voor de rechter gedaagd. Inzet is een verbod om met de media te spreken over haar ervaringen in de kliniek. Het kijkje achter de schermen van de Amerikaanse abortusreus Planned Parenthood dat Johnson de lezer biedt, vormt misschien ‘wel de interessantste passages in haar boek. Alles wat de Organisatie wil en doet —uitstrijkjes aanbieden, gratis voorlichting geven aan minvermogenden en getructe pr-campagnes opzetten— staat wel heel erg ten dienste van de alles overkoepelende, allesbepalende ideologie waaraan nul concessies worden gedaan: het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw is heilig.
Intussen is het spreekverbod overigens hoog en breed van de baan, al was het alleen maar omdat de rechter het heeft afgewezen. Zo doende kan Johnson vrijuit terugblikken op haar ervaringen in de abortuspraktijk. ,,Ik héb hulpvragen gezien van uiteenlopende groepen vrouwen”, aldus Johnson. ,,Vrouwen die gedachteloos kozen voor de zoveelste abortus
op rij, vrouwen die nogal laconiek / kozen voor abortus omdat het hun op dat moment als de meest praktische oplossing voorkwam, maar ook onzekere en twijfelende vrouwen. Een deel van hen zette de zwangerschapsafbreking desondanks door, maar er was ook een ‘ flinke groep die, al aangekomen in de kliniek, van gedachten veran. derde. Met het oog op het menselijk leven in hen”, stelt ze vast. - Ook over de Amerikaanse prolife -beweging, waarbinnen Johnson inmiddels actief is, kraakt ze in laar boek harde noten, met nam over de pioniers en hun robuuste methoden. ,, Laaghartig, angstaanjagend en ziekmakend”, zijn de niet mis te verstane kwalificaties die ze hanteert. Lovend is ze over de metamorfose die de beweging ten tijde van haar directeurschap van de abortuskliniek ondergaat: vriendelijke gesprekken in plaats van roepen, gebedswaken in plaats van zwaaien met gruwelijke afbeeldingen. Eenmaal verklaard tot persona non grata in de kliniek is het die indrukmakende, vreedzame houding die maakt dat ze het kantoor van de prolifebeweging —voor haar op dat moment de vijand— in vlucht.
Een niet onlogisch gevolg van Johnsons markante overstap zou zijn dat anti-abortusbewegingen wereldwijd er nieuwe moed uitputten om hun antiabortus campagnes te vérvolgen. Daarbij moet wel worden bedacht dat de verhouding tussen het prochoice kamp en de prolifebeweging in de Amerikaanse setting op onderdelen een iets andere is dan bijvoorbeeld in Nederland. Een belangrijk verschil is, zo blijkt ook uit Johns ons boek, dat voor- en tegenstanders van abortus in Amerika volop in elkaars sociale nabijheid verkeren, onderling close en amicaal zijn en elkaar —hoe opzienbarend dat ook moge zijn— zelfs binnen een en dezelfde kerkelijke gemeente ontmoeten. Een deel van de actieve, Amerikaanse proabortusbeweging is dus kerkelijk georiënteerd en goed bekend met het prolife gedachtegoed. Johnson is tot haar ommezwaai dé exponent van die groep. ,,Typisch Amerikaans”, ver klaart ze. ,,De Amerikaan is loyaal en verkettert de standpunten van een landgenoot niet gauw, want’ wat voor de een waar is, is dat voor de ander misschien niet.” “Ongepland” is dus niet het relaas van de overtuigde aborteur die radicaal tot inkeer komt, meer dat van iemand die voortdurend schipperend tussen kerk en wereld, tussen baptistengemeente en Anglicaanse Kerk, tussen “ja, mits” en “nee, tenzij”, uiteindelijk kiest voor het leven en de beschermwaardigheid daarvan. In een kennelijke poging haar prochoicevrienden die ze nog altijd heeft niet voor het hoofd te stoten, weigert ze dan ook de proabortusbeweging principieel de wacht aan te zeggen. ,,Waar heid, goedheid en wijsheid, maar ook domheid, onbetrouwbaarheid en misleiding, in beide kampen komt het voor”, roept ze de lezer al in het voorwoord toe. Duidelijk is wel dat ze zelf definitief om is. Voor de ontknoping van “Ongepland” geldt kortom: eind goed, al goed.
