Winkelmandje

Dit artikel zit al in uw winkelwagentje. Wanneer u meerdere exemplaren wilt bestellen kunt u dat doen via

Er zijn geen artikelen in het winkelmandje.

Bevochten bestaan

Bevochten bestaan

Strijd om de reformatie van kerk en samenleving in Staphorst en Rouveen, 1560-1700

Klaas Tippe

Genre:Christelijk leven
ISBN:9789402904772 (Gebonden)
Druk:1e druk
Pagina's:168
ISBN:20171010 (E-book)
Druk:1e druk
Bekijk eerste pagina's
Bevochten bestaanSluiten
Uitverkocht

Dit boek is helaas niet meer via deze site te verkrijgen.

Uw plaatselijke boekhandel kan het boek nog wel op voorraad hebben.

In winkelmandje leggen
Gebonden
In winkelmandje
2-3 dagen

€ 29,95

E-book
In winkelmandje
Downloadlink per email

€ 22,99

Bevochten bestaan vertelt het verhaal van Staphorst en Rouveen van ca. 1560 tot ca. 1700. In deze tijd kreeg Staphorst zijn huidige karakteristieke lintbebouwing. Het is het verhaal van het ontstaan van Staphorst en Rouveen als gereformeerde dorpen. Regelmatig was er de dreiging van oorlog en plundering. De Reformatie en Nadere Reformatie trokken hun sporen in de weerbarstige volkscultuur.

Dit boek verbindt de grote gebeurtenissen van die tijd met het leven van gewone mensen op het Overijsselse platteland. Het gaat over gewone mensen die te midden van oorlog, bezetting en onheil vochten voor hun bedreigd bestaan. Over boeren, burgers en bestuurders, over schoolmeesters en dominees, over kerkmensen en criminelen. Veel inwoners van Staphorst en Rouveen zullen in dit boek tal van voorouders tegenkomen.

Recensies

Bevochten bestaan

Reformatorisch Dagblad | 12 januari 2018

Het tweede te bespreken boek is van een heel andere aard. Dr. K. Tippe vertelt daarin het verhaal van de inspanningen om kerk en samenleving in Staphorst en Rouveen tussen 1560 en 1700 te reformeren. Tippe, geboren Staphorster, is docent aan de Jacobus Fruytier scholengemeenschap in Apeldoorn en als historicus gepromoveerd op een studie over de negentiende-eeuwse Staphorster burgemeester Ebbinge Wubben.

Hij laat zien dat hij zijn vak als historicus verstaat, want het boek is het resultaat van model archiefonderzoek. Omdat veel directe bronnen voor de oudere geschiedenis van Staphorst en Rouveen ontbreken, is een onderzoek naar de reformatorische wortels van het tweelingdorp niet eenvoudig. Als historicus moet je dan gebruikmaken van andere archieven, bibliotheken en eerdere publicaties om snippers en fragmenten van betrouwbare informatie boven tafel te krijgen. Die moet je kritisch toetsen en vervolgens moet je daarmee het grotere geheel van de legpuzzel maken. Dat is precies wat Tippe doet. Zijn aanpak heeft geresulteerd in een goed geschreven verhaal over de oudere geschiedenis van beide dorpen. Bovendien is het geheel fraai geïllustreerd, waardoor het een heel aantrekkelijke uitgave is geworden. Het verhaal van het streven naar de doorwerking van de Reformatie wordt deels verteld aan de hand van de betekenis van enkele predikanten en schoolmeesters. Het is echter ingebed in het bredere verband van de maatschappelijke en bestuurlijke verhoudingen, zodat ook de rol van de schout goed naar voren komt. Officieel mocht de stad Hasselt als bestuurlijk centrum dan het nodige te zeggen hebben over dit gebied, in de praktijk lagen beide dorpen daar ver genoeg van af om ervoor te zorgen dat er een hoge mate van zelforganisatie, zelfbestuur en bijbehorend gezond zelfbewustzijn ontstond. En de ridderschap van Overijssel stond helemaal op grote afstand – tenzij er een predikant beroepen moest worden. Waar mogelijk trokken de Staphorsters en de Rouveners gewoon hun eigen lijn. Een mentaliteit die tot op de dag van vandaag herkenbaar is. Menselijke verhalen Tegelijk laat Tippe zien hoe kwetsbaar zo’n plattelandssamenleving was als allerlei politieke en militaire krachten daarbuiten het met elkaar aan de stok kregen. Die konden een verwoestende uitwerking op de dorpen hebben, de Bisschopsschans aan de Lichtmis ten spijt. Deels weerspiegelen de lotgevallen van beide dorpen zo op kleine schaal verhalen uit de geschiedenisboekjes van de basisschool. Wat de leesbaarheid van het boek ook zeer ten goede komt, zijn de verhalen over het leven van alledag in beide dorpssamenlevingen. Allerlei ‘gewone’ mensen met hun hebbelijkheden en onhebbelijkheden komen in beeld, met bijbehorend wangedrag, emoties, meningen en oprechte bedoelingen. Maar ook met hun worsteling om hun boerenbedrijf staande te houden na schade als gevolg van overstroming of inundatie en met hun strijd voor het bestaan. Een detailstudie als dit maakt opnieuw duidelijk dat de overgang van het rooms-katholicisme naar de Reformatie en de verdere kerstening van de samenleving niet van de ene dag op de andere plaatsvonden, maar dat ze het resultaat waren van een langdurige ontwikkeling, zeker op het platteland. De kerkelijke tucht vervulde daarbij een belangrijke functie om allerlei volkszonden en oude gewoonten te reformeren. Het boek vraagt om vervolgonderzoek. Er zijn enkele toonaangevende predikanten en schoolmeesters voor het voetlicht gehaald, maar zijn die écht bepalend geweest? Wat was bijvoorbeeld de invloed van hun zeer gerespecteerde en gewaardeerde opvolgers als ds. Willem Sluiter (kleinzoon van de bekende dichter) en diens zoon, die samen bijna driekwart eeuw de kerk van Rouveen dienden? En welke invloed hadden opwekkingen en gezelschappen in Staphorst en Rouveen, waarvan in kerkhistorische literatuur sprake is? Het is aan Tippe toevertrouwd om daar antwoord op te geven.

Bevochten bestaan

GezinsGids | 26 april 2018

Wie denkt op een avondje Bevochten bestaan van dr. Klaas Tippe over de Strijd om de reformatie van kerk en samenleving in Staphorst en Rouveen 1560-1700 even te lezen, komt bedrogen uit. Het lukt niet om in zon korte tijd de grote hoeveelheid feiten te verwerken die de geleerde oud-Staphorster in dit boek heeft verzameld. De indrukwekkende literatuurlijst en het notenapparaat laten zien hoeveel bronnen de samensteller heeft geraadpleegd.

Daaruit is een beeld geschetst van het ontstaan en de verdere ontwikkeling van de beide kerkdorpen Staphorst en Rouveen met hun typische lintbebouwing in het slagenlandschap tussen Hasselt, Nieuwleusen, Meppel en De Wijk. De indeling in hoofdtekst en kaderteksten zorgt voor een overzichtelijk en prettig leesbaar geheel. Die beschrijving gaat soms met de nodige voorzichtigheid gepaard. Vooral als het gaat over het schemergebied tussen Rome en Reformatie komen opvallend vaak woorden voor als waarschijnlijk, mogelijk, wellicht en het is niet duidelijk dat. In lijn met deze ontwikkeling wordt beschreven hoe de Reformatie van kerk en samenleving gestalte heeft gekregen tussen 1560 en 1700. Met name de predikanten Noortbergh. de nadere reformator van Staphorst’ en Reuter, zijn geestverwant in Rouveen (pagina 12) hebben daar een duidelijke stempel op gezet. ‘Zij waren gereformeerde piëtisten. die naast het belang van een zuivere leer ook aandacht vroegen voor de waarde van een Bijbelse levenswandel’ (pagina 54). Om die beide idealen gestalte te kunnen geven, werd er naast de prediking aandacht geschonken aan catechese, huisbezoek en christelijk onderwijs. Ook moest er strijd gevoerd worden tegen rooms-katholieke overblijfselen in leer en leven. Vandaar een ‘bevochten bestaan’. Naast de kerkelijke ontwikkelingen in en rondom Staphorst en Rouveen is er ook aandacht geschonken aan de politieke godsdienstige en militaire gebeurtenissen in het algemeen. Zo zien we dat de strijd tussen remonstranten en contraremonstranten ook aan deze contreien niet voorbijgegaan is, evenmin als de burgeroorlog in 1657 tussen Hasselt/Deventer en Zwolle/Kampen. De tweelingdorpen hebben vervolgens zwaar geleden onder de bezetting door de troepen van ‘Bommen Berend’ en de daarmee gepaard gaande strijd tussen 1665 en 1674. Toch kan dankzij het één en ondanks het ander gezegd worden dat rond 1700 er sprake mocht zijn van een redelijk stabiel, geordend kerkelijk leven ‘onder het teken van de regenboog’(pagina 142). Hoe ging het toen verder? Eén ding is zeker: de vele ontwikkelingen en veranderingen daarna hebben ervoor gezorgd dat het beeld van toen niet meer een-op-een correspondeert met de situatie van nu. De schrijver van dit boek zal zich hopelijk dan ook gedrongen voelen de vervolggeschiedenis aan de vergetelheid te ontrukken.

Bevochten bestaan

Transparant | juni 2018

Lokale geschiedenissen heb je in soorten en maten. Het varieert van een historische rubriek in het spreekwoordelijke ‘sufferdje’ tot doorwrochte studies van soms honderden pagina’s. Wat geldt voor de inhoud, geldt meestal ook voor het lezerspubliek: strikt lokaal. Dat is jammer, want juist deze boeken bieden vaak bouwstenen voor grotere overzichtswerken. Zo ook het boek Bevochten bestaan van historicus Klaas Tippe. Dit rijk gedocumenteerde werk schetst de opbouw van de kerk in de plaatsjes Staphorst en Rouveen in de periode 1560-1700.

Bevochten bestaan is een treffende titel. Oorlogen drukten een stempel op het dagelijkse bestaan. Spaanse en Staatse troepen teisterden het platteland, terwijl rondtrekkende bendes het leven van de boerenbevolking zuur maakten. Omstreeks 1580 werden Staphorst en Rouveen zelfs omschreven als “leedich en verlopen”. De zeventiende eeuw verliep niet veel beter. In 1665 kregen de dorpelingen te maken met de soldaten van de bisschop van Münster. In 1672 was het opnieuw raak en na het sluiten van de vrede in 1674 duurde het nog vele jaren voordat de schade was hersteld. Geen wonder dat de vestiging van de gereformeerde kerk in de Kop van Overijssel, zoals op zoveel plaatsen, traag en warrig verliep. Volgens Tippe moeten we prediking en de zielzorg in de eerste jaren na de reformatie dan ook “niet al te gereformeerd inkleuren” (p. 54). Dat veranderde in de tweede helft van de zeventiende eeuw, toen zowel Staphorst als Rouveen een zeer rechtzinnige predikant kregen. Hun werkzaamheden worden, aan de hand van tal van bronnen, uitvoerig beschreven. Rond 1700, zo concludeert de auteur, was er in beide plaatsen “een gereformeerde wereld” ontstaan, “met bepaalde codes en een herkenbaar taalveld” (p. 142). Hoewel Tippe geen vergelijkingen maakt met dorpen elders in de Republiek, blijken die zeer goed mogelijk. Niet alleen de opbouw van de gereformeerde kerk, maar ook tal van andere aspecten van het dorpsleven vallen in een breder kader te plaatsen. Een van de meest in het oog springende punten – we vinden dat ook heel sterk terug in Hollandse dorpen – is het lokale zelfbewustzijn. Hoe klein de dorpen ook waren, de dorpelingen verdedigden hun rechten met hand en tand tegenover naburige steden of ambtenaren van buitenaf. De lokale gemeenschap bleef, ondanks alle machten van buiten, de maat der dingen. Ook in Staphorst en Rouveen.

Bezoek ook andere websites van Erdee Media Groep

bezoek ook sluiten